MENU

Op weg naar een duurzaam gezonde jeugdzorg De bedrijfsvoering als achilleshiel

Ze zijn niet mals, de uitdagingen waar de jeugdzorg voor staat. Maar wat is nu de kérn van de problemen? En belangrijker nog – welke invloed heeft u als jeugdzorgbestuurder op de oplossing? Daarover gaat deze serie van vijf verhalen. Met als aftrap: een overzicht van de knelpunten en plannen volgens de overheid en andere autoriteiten.   

We vermoeden dat bij verschillende aanbieders de kwaliteit van de bedrijfsvoering mogelijk een achilleshiel zou kunnen zijn.

‘De bedrijfsvoering van veel jeugdzorgaanbieders is op zijn minst een serieus aandachtpunt.’ Dat schreef de Jeugdautoriteit in april vorig jaar, naar aanleiding van haar Rapport Monitoring en extern toezicht op governance en bedrijfsvoering jeugdzorg. Om een idee te geven van de cijfers uit dat rapport: 9 van de 10 aanbieders heeft last van wachtlijsten, 80 procent ervaart problemen bij aanbestedingen en contracten, 70 procent heeft last van een hoog personeelsverloop, meer dan de helft van hoge inzet PNIL, en bijna een derde van leegstand. De Jeugdautoriteit formuleert op basis van deze cijfers het ‘vermoeden dat bij verschillende aanbieders de kwaliteit van de bedrijfsvoering mogelijk een achilleshiel zou kunnen zijn.’

Met onze bedrijfsvoering is veel mis! We lijden door onrechtmatige declaraties een fors verlies.

Fors verlies

Dat vermoeden wordt onderbouwd door verschillende onderzoeken en interviews, onder meer van de gemeente Breda, in het genoemde rapport van de Jeugdautoriteit. Daaruit komt een beeld naar voren van een branche die niet op orde is. Zwaardere administratieve lasten leidden tot een toegenomen overhead. En tegelijkertijd zijn dossiers lang niet altijd volledig en zijn er issues met cijfers, registratie en declaraties. Ook geven jeugdzorgorganisaties in deze onderzoeken aan dat ze een goede verbinding tussen de backoffice en de frontoffice willen, en dat ze vaker en beter willen praten over productie. De gebrekkige bedrijfsvoering heeft allerlei gevolgen. Zo zei een geïnterviewde in het rapport Governance en Bedrijfsvoering: ‘Met onze bedrijfsvoering is veel mis! We lijden door onrechtmatige declaraties een fors verlies.’

Wat niet helpt volgens de Jeugdautoriteit, is dat de bedrijfsvoering van de gemeenten óók beter kan. Bijvoorbeeld op het gebied van ICT, registratie, administratieve organisatie, interne controle en managementinformatie. Hierdoor wordt de samenwerking extra onoverzichtelijk. 

Oud nieuws

En dit is allemaal niet nieuw. In september 2020 deed de Jeugdautoriteit het verdiepingsonderzoek Stand financiële gezondheid jeugdhulpaanbieders. Daaruit kwamen grosso modo dezelfde resultaten. Met als belangrijkste verbetermogelijkheden: het optimaliseren van het proces, het verbeteren van sturingsinformatie, en betere sturing op productiviteit.

Een besparing is mogelijk door bij (lichte) ambulante hulp uitstroom te bevorderen

De kosten in de jeugdzorg zijn al lange tijd te hoog. In december publiceerde de overheid het rapport Stelsel in groei, over de financiële tekorten in de jeugdzorg. Het rapport constateert dat de kosten per cliënt stijgen, mede doordat de uitstroom achterblijft. Mogelijke oplossingen zijn doelmatiger werken én de doorstroom naar de Wlz bevorderen. Dat laatste bevestigt de stuurgroep Maatregelen financiële beheersbaarheid Jeugdwet in april 2021 nog eens. Zij specificeert een aantal interventies voortbordurend op Stelsel in groei. Daarin schrijft ze: ‘Een besparing is mogelijk door bij (lichte) ambulante hulp uitstroom te bevorderen.’  

Duimschroeven aandraaien

Een andere belangrijke vraag is: hoe kijkt  het nieuwe kabinet naar de jeugdzorg? Het goede nieuws is dat het volgens het coalitieakkoord van plan is om duidelijker af te bakenen wat reguliere jeugdzorg is en wat specialistische. Dat laatste zou meer centraal moeten worden ingekocht, en niet meer per gemeente. Daardoor komt er meer stroomlijning in wat nu uitzonderingssituaties zijn. Tegelijkertijd draait het kabinet de duimschroeven verder aan. Het wil bijvoorbeeld kijken naar bewezen effectiviteit van behandelingen en naar doelmatige financiering. Dat is voor de sector niet eenvoudig. Uit het eerder genoemde onderzoek van de gemeente Breda, en verschillende interviews, blijkt dat zorgtrajecten nog lang niet altijd goed worden geëvalueerd. En dat er soms zelfs een mismatch is tussen de zorgvraag en de kwalificaties of competenties van de zorgverleners.  Minder prettig is ook dat het kabinet van plan is om flink minder extra uit te geven aan jeugdzorg dan het eerst had voorzien. Structureel een half miljard minder om precies te zijn, waardoor er per saldo maar 300 miljoen zou bijkomen. De Eerste Kamer beoordeelde deze geplande bezuiniging als ‘niet onderbouwd en plat’ en stuurde het kabinet terug naar de tekentafel. Wat hier vervolgens uitkomt, is nog onduidelijk.

Op naar meer ruimte

Aan deze kabinetsplannen kunt u niet veel veranderen. Net zoals u maar beperkt invloed heeft op hoe gemeenten werken. Tegelijkertijd is een groot deel van de hierboven beschreven knelpunten bínnen uw organisatie op te lossen. Door anders te werken aan plannen en roosteren, door uw productiviteit inzichtelijk te krijgen én te verhogen, door te zorgen dat u betaald krijgt voor wat u doet, en door de in-, door- en uitstroom vloeiend te laten verlopen. Al die interventies geven u extra ruimte voor goede zorg. U kunt meer cliënten op een betere manier helpen, zonder gedoe. Uw medewerkers krijgen de ervaring dat ze weer invloed kunnen uitoefenen vanuit de inhoud. Waardoor ze vitaler en met meer plezier hun werk doen. Hoe u dat doet, leest u in deze serie van vijf verhalen.

De andere verhalen uit deze serie leest u hier:

Hou onze website en LinkedIn in de gaten voor de volgende artikelen.

Lars Tomson

Lars Tomson

Bedrijfskundige met een lange adem, die samen met klanten processen verbetert

Gerelateerde artikelen