Met een laag ziekteverzuim en nauwelijks vacatures doet SMO Helmond het uitzonderlijk goed voor een organisatie die opvang en ondersteuning biedt aan dakloze mensen. Een inspiring performance die onvermoeibaar aangejaagd wordt door bestuurder Kitty de Laat: ‘We werken altijd vanuit gedeelde waarden, dat geeft zóveel energie.’
Sommige dingen krijg je van huis uit mee. Voor Kitty is dat: zorgen dat je er bent voor mensen die het minder getroffen hebben dan jij. ‘Mijn ouders zeiden vroeger altijd: als je het zo goed hebt als wij, schept dat de verplichting om er maximaal voor anderen te zijn.’ De kinderen knoopten het goed in hun oren. Sterker: voor Kitty werd het de basis onder haar manier van besturen. Die is altijd gericht op het elke dag beter doen voor kwetsbare mensen. Ze geeft daar vorm aan vanuit waardegedreven leiderschap, en ze put daarvoor uit mooie gesprekken met medewerkers en cliënten, uit inspirerende boeken en uit persoonlijke ervaring.
Een voorbeeld. Niet heel lang geleden overleed de zus van Kitty, na een ziekbed van vier jaar, aan darmkanker. ‘Dat is lang hè, vier jaar. Ik heb in die tijd met bewondering gekeken naar hoe mijn zus dat deed. Ze was echt bezig met leven toevoegen aan de dagen, in plaats van met dagen toevoegen aan het leven. Het lukte haar tevreden te zijn met wat ze had, om op een bepaalde manier met een rustig gemoed terug te kijken.’
Wat Kitty óók meteen dacht: dit wil ik ook voor onze cliënten. ‘Bij ons is palliatieve zorg enorm belangrijk. Ik werk in een context met mensen die op straat leven. Dat is echt heel ongezond, je leeft gemiddeld twintig jaar korter. Het afgelopen jaar zijn veel cliënten die bij ons woonden, op jonge leeftijd gestorven. Het vraagt veel van medewerkers om cliënten daar goed bij te begeleiden. Tegelijkertijd voelen ze zich vaak handelingsverlegen. Ik wilde hen helpen met sterk beleid, zodat we een organisatie zijn waar we óók goed voor mensen zorgen als het einde in zicht komt.’
Dus had Kitty hier een goed gesprek over met haar adviseur kwaliteit. ‘Een jonge collega voor wie de dood ver weg is. Ik vroeg hem om met een aantal collega’s beleid over palliatieve zorg te ontwikkelen. Ze hebben er een jaar met zijn allen aan gewerkt. Daar bemoei ik me dan verder niet mee. Ik werk vanuit vertrouwen. De ochtend dat ik het beleidsstuk las, was ik gewoon ontroerd. Zó rijk, zó breed. Het gaat over hoe we ondersteunen bij kwaliteit van leven en sterven. Het beleid is breed gedragen en doorleefd. En ik ben er enorm trots op.’
‘De wortel die medewerkers zichzelf voorhouden, is dat ze echt van betekenis willen zijn voor onze cliënten’
Dit is wel ongeveer hoe de dingen bij SMO Helmond altijd gaan: niet vanuit regels of uit managementboeken (‘daar heb ik helemaal niets mee, ik lees liever romans’), maar vanuit gedeelde inspiratie en waarden. ‘Dat geeft zo veel energie! Als een collega iets doet dat niet past bij onze waarden, heeft het geen zin om te zeggen dat die persoon dingen anders moet gaan doen. Ik ga dan in gesprek met diegene en vraag naar het waaróm. Als we het hebben over onze waarden, en die weer uitwisselen, komt het gedrag vanzelf. De wortel die medewerkers zichzelf voorhouden, is dat ze echt van betekenis willen zijn voor onze cliënten. Dat is hun drijfveer, en daar sluit ik bij aan. Want als je begrijpt wat mensen drijft, kun je samen bergen verzetten. Alles wat we doen, kunnen we daardoor richten op het herstel van onze cliënten. Zo zijn onze maaltijden zoveel mogelijk circulair: biologisch, met ingrediënten uit onze eigen tuin. En wat we overhouden, verkopen we weer in onze winkel. En zo laten we onze kamers geen dag leeg staan, want we weten dat we er iemand door van straat kunnen halen.’
Waardegedreven werken is ook nog eens goed voor de organisatie zelf. SMO Helmond lukt het als een van de weinige aanbieders in zorg en welzijn om vacatures te vervullen, er is een laag ziekteverzuim, en de financiën zijn op orde.
Het is een inspiring performance die ook voortkomt uit Kitty’s tomeloze inzet op alle niveaus. Zo zorgt ze dat de problematiek van haar doelgroep op de politieke agenda komt, zowel in Helmond als landelijk. En zo regelt ze wat er praktisch maar nodig is.
Die tomeloze inzet hóórt bij haar. In werk en privé. Zo ving ze met haar gezin dertig pleegkinderen uit een crisissituatie op. ‘Ik kan het iedereen aanraden. Je doet iets goed voor anderen, én je leert er zelf veel van. Wij leven in een bevoorrechte positie, we wilden onze kinderen laten zien wat de wereld óók is. Dat ging soms goed, soms niet. En dan bedachten we er iets op. Onze kinderen leerden bijvoorbeeld dat je je spullen in drie categorieën kunt verdelen: speelgoed dat echt van jou is, speelgoed dat je deelt met anderen, en speelgoed dat je eigenlijk niet meer gebruikt, en dat je dus kunt weggeven. Dit gaat in essentie over hoe je je verhoudt tot anderen. Hoe je er kunt zijn, zonder over je eigen grenzen heen te gaan. Onze oudste zoon was erg gevoelig. Toen ons eerste pleegkind na negen maanden vertrok, was hij zó verdrietig. Hij leerde er een nuttige les door: soms is het handig om je emoties wat af te bakenen. Dan kun je meer bijdragen.’
Haar voortvarendheid zorgt ervoor dat Kitty veel wat ze wil geregeld krijgt. ‘Kitty met het toverstafje’, noemen mensen haar ook wel. Zelf ziet ze zich meer als een instrument van verbinding. ‘Jan Rot heeft een heel mooie uitspraak: als jij het ijs breekt, maak ik er blokjes van. Voor mij geldt die een beetje andersom: ik ben vaak de ijsbreker, en ik vraag anderen om er blokjes van te maken. De mensen van P5COM bijvoorbeeld. Zij ondersteunden ons met succes, toen we forensische dienstverlening wilden toevoegen aan ons aanbod. Het was een bijzondere samenwerking. P5COM’ers zijn uit het juiste hout gesneden. Ze zijn veel blauwer dan ik – ze willen overal structuur aanbrengen – maar we vinden elkaar helemaal op gedeelde waarden. Daardoor gaat het vliegen, en kom je tot de mooiste prestaties.’
